Wieczorna porcja yerby może pobudzić podobnie jak kawa, choć jej działanie trudno ocenić po samym smaku. Yerba mate zawiera kofeinę, a ilość w naparze zależy między innymi od sposobu parzenia i tego, ile razy zalewasz te same liście. Właśnie dlatego jedna filiżanka i całe matero to dwie różne sytuacje.

Yerba pobudza, ale dawka zależy od parzenia i całej porcji
- Tak, yerba mate zawiera kofeinę, naturalnie obecną w liściach ostrokrzewu paragwajskiego.
- „Mateina” to potoczna nazwa kofeiny, a nie odrębna substancja pobudzająca.
- Długi kontakt z wodą może zwiększać ekstrakcję, lecz wpływ temperatury zależy od warunków parzenia.
- Uwzględniaj wszystkie źródła kofeiny, także kawę, herbatę, napoje energetyczne i czekoladę.
Yerba mate zawiera kofeinę, a „mateina” jest jej potoczną nazwą
Susz w matero wygląda jak ziołowa alternatywa dla kawy, ale zawiera kofeinę, czyli tę samą substancję pobudzającą. Określenie „mateina” bywa używane w opisach yerby, jednak nie oznacza osobnego alkaloidu o innym działaniu.
To rozróżnienie prostuje częsty mit. Badacze z Universidad Nacional del Litoral wskazują, że pobudzającym składnikiem mate jest kofeina, a „mateina” nie istnieje jako odrębna substancja. Przy liczeniu dziennego spożycia traktuj więc yerbę tak samo jak kawę czy herbatę.
Wynik zależy od czasu parzenia, nie od samej nazwy suszu
Ta sama porcja suszu może oddać do naparu różne ilości kofeiny. Znaczenie mają między innymi ilość liści, objętość wody, czas kontaktu oraz temperatura, dlatego podawanie jednej uniwersalnej wartości dla „porcji yerby” bywa mylące.
W badaniu opublikowanym w czasopiśmie Applied Sciences napar parzony przez 15 minut w wodzie o temperaturze 70°C zawierał 15 mg kofeiny na 100 ml, a przy parzeniu przez 60 minut stężenie wzrosło do 25,8 mg na 100 ml. W badanym wariancie z wodą o temperaturze 100°C wartości wynosiły odpowiednio 11,8 i 15,8 mg na 100 ml. To wyniki konkretnych warunków laboratoryjnych, a nie gwarantowana zawartość każdej porcji przygotowanej w domu.
Co ciekawe, w tym doświadczeniu dłuższy czas parzenia podnosił stężenie, ale wyższa temperatura nie dawała większego wyniku. Nie należy z tego wyciągać ogólnej zasady, że chłodniejsza woda zawsze wydobędzie więcej kofeiny. Pokazuje to raczej, dlaczego porównywanie naparów bez uwzględnienia sposobu przygotowania prowadzi do pozornie sprzecznych liczb.
Całe matero może dostarczyć więcej kofeiny niż pojedynczy kubek
Przy klasycznym piciu bombillą nie wypijasz jednej, odmierzonej filiżanki. Kolejne dolewki przepłukują ten sam susz, więc dawka z całej sesji zależy od ilości yerby, objętości wody i liczby zalań. Nie licz każdej dolewki jak nowej, niezależnej porcji, ale nie zakładaj też, że pierwsza wyczerpuje kofeinę z liści.
Jeśli chcesz ograniczyć pobudzenie, zmniejsz ilość suszu albo zakończ picie wcześniej, zamiast próbować rozpoznać moc po goryczce. Łagodny smak nie potwierdza niskiej zawartości kofeiny, a mieszanka z ziołami nadal może zawierać liście ostrokrzewu. Skład mieszanki nie usuwa kofeiny, chyba że producent wyraźnie informuje o innym surowcu lub procesie pozbawienia jej.
Osoby pijące yerbę tradycyjnie często opisują ją jako łagodniejszą od kawy w odczuciu, ale reakcje są różne, a wrażenie nie mówi, ile kofeiny faktycznie przyjęto. Uważam, że bezpieczniej oceniać cały dzienny bilans niż polegać na tym, czy napar wydaje się „mocny”.
Próg EFSA pomaga ocenić porcję, ale dotyczy całej kofeiny z dnia
Porównanie z zaleceniami jest przydatne, o ile nie pomyli się go z dokładnym limitem yerby. Według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) u zdrowych dorosłych pojedyncza dawka do 200 mg kofeiny oraz spożycie do 400 mg w ciągu dnia nie budzą obaw o bezpieczeństwo. To wartości dla kofeiny ze wszystkich źródeł, a nie przyzwolenie na taką ilość samej yerby.
W ciąży EFSA wskazuje niższy poziom, do 200 mg dziennie ze wszystkich źródeł. Jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią, przyjmujesz leki lub masz problem z kołataniem serca, omów spożycie kofeiny z lekarzem albo farmaceutą. Nie da się wiarygodnie przeliczyć limitu na liczbę zalań, jeśli nie znasz zawartości w konkretnej porcji.
| Sytuacja | Co może z niej wynikać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Po yerbie pojawia się niepokój, drżenie lub trudność z zaśnięciem | Możliwa jest nadwrażliwość na kofeinę albo zbyt duża łączna dawka | Ogranicz porcję i uwzględnij kawę, herbatę oraz inne źródła kofeiny |
| Wypijasz wiele dolewek z jednego matero | Całkowite spożycie może być większe niż sugeruje jedna filiżanka | Skróć sesję albo wsyp mniej suszu |
| Jesteś w ciąży lub karmisz piersią | Ogólny próg dla zdrowych dorosłych nie jest właściwym punktem odniesienia | Uwzględnij niższy limit dla ciąży i skonsultuj indywidualną sytuację z lekarzem |
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Jeśli objawy po kofeinie są nasilone, nawracają lub masz wątpliwości związane ze stanem zdrowia, skonsultuj się ze specjalistą przed dalszym piciem yerby.
Przy wrażliwości na kofeinę zacznij od mniejszej porcji
Jeśli kawa łatwo odbiera Ci sen albo wywołuje rozdrażnienie, yerba może dać podobny efekt, nawet gdy jej smak wydaje się delikatniejszy. W takiej sytuacji rozsądniej zacząć od mniejszej ilości suszu i pić ją wcześniej w ciągu dnia, obserwując reakcję organizmu.
Najkrótsza odpowiedź brzmi więc: tak, yerba ma kofeinę, a jej ilość w naparze nie jest stała. Filiżanka parzona krótko i matero wypijane przez dłuższy czas mogą oznaczać zupełnie inne spożycie, dlatego decyzję najlepiej oprzeć na sposobie przygotowania i całym dziennym bilansie.
